پنس های نگهدارنده موش، ابزارهای تخصصی برای برداشتن، جابجا کردن و مهار ایمن و موقت موش های آزمایشگاهی بدون نیاز به گرفتن مستقیم با دست هستند. این ابزارها با کاهش استرس حیوان، افزایش ایمنی پرسنل (جلوگیری از گازگرفتگی) و ارائه روشی استاندارد و تکرارپذیر، نقش کلیدی در رفاه حیوان و کیفیت عملیات روزانه حیوانخانه ایفا می کنند.

انواع، طراحی و ویژگی های کلیدی پنس نگهدارنده موش:

• طراحی عمومی: شبیه به یک انبرک بلند با دو بازوی فنری است که انتهای آن ها به فک هایی ختم می شود که پوست پشت گردن (Scruff) موش را به طور ایمن اما بدون آسیب می گیرد.
• جنس و ساختار:
  • معمولاً از فولاد ضدزنگ (Stainless Steel) ساخته می شوند که بادوام، تحریم پذیر (Autoclavable) و مقاوم در برابر خوردگی است.
  • دارای یک مکانیسم قفل شونده (Locking Mechanism) (معمولاً دندانه دار) برای حفظ grip در هنگام بلند کردن یا مهار حیوان.
  • دسته ها اغلب دارای روکش عایق (غیررسانا) یا شیاردار برای جلوگیری از لیز خوردن هستند.
• انواع بر اساس طراحی فک (Jaw Design):
  • فک پهن و صاف (Flat/Blunt Jaw): رایج ترین نوع. سطح تماس وسیع و صافی ایجاد می کند که فشار را روی پوست پخش کرده و از آسیب یا سوراخ شدن پوست جلوگیری می کند.
  • فک گرد و نرم (Round/Soft Jaw): انتهای فک ها گرد و گاهی پوشیده از لایه ای از مواد نرم (مانند سیلیکون یا پلاستیک) است. برای حیوانات بسیار کوچک، نوزادان (pups) یا موش های بی مو (Nude mice) مناسب تر است.
  • فک دندانه دار (Serrated Jaw): برای گرفتن مطمئن تر حیوانات چابک یا مقاوم، اما باید با احتیاط استفاده شود تا به پوست آسیب نزند.
• انواع بر اساس اندازه و طول:
  • طول استاندارد (۲۰-۲۵ سانتی متر): برای کارهای معمول درون قفس یا روی میز کار.
  • طول بلند (۳۰-۴۰ سانتی متر): برای دسترسی به حیوانات در عمق قفس های بزرگتر یا IVCها بدون نیاز به وارد کردن کامل دست.
  • اندازه فک (Jaw Size): متناسب با اندازه حیوان (موش کوچک vs. رت).

کاربردهای اصلی و تکنیک صحیح استفاده پنس نگهدارنده موش :

• برداشتن و جابجایی ایمن (Safe Lifting & Transfer): اصلی ترین کاربرد. برای انتقال حیوان بین قفس ها، ترازو یا دستگاه های آزمایشگاهی.
• مهار برای تزریقات ساده (Restraint for Simple Injections): برای تزریقات داخل صفاقی (IP) یا زیرجلدی (SC) که نیاز به مهار ثابت اما کوتاه دارند.
• مهار برای جمع آوری نمونه های سریع (Quick Sampling): مانند جمع آوری نمونه خون از صورت (Cheek Pouch) یا دم.
• جدا کردن حیوانات در حال نزاع (Separating Fighting Animals): برای مداخله ایمن و جلوگیری از گازگرفتگی پرسنل.
• بررسی مادر و فرزندان (Inspecting Dams & Pups): برای جابجایی مادر به طور موقت جهت بررسی سلامت توله ها.

نکات حیاتی برای انتخاب، استفاده و نگهداری:

• انتخاب نوع مناسب: برای کاربرد عمومی با موش های بالغ نرمال، فورسپس با فک پهن و صاف از جنس فولاد ضدزنگ و طول استاندارد توصیه می شود.
• تکنیک صحیح گرفتن (Correct Scruffing Technique):
  • هدف گرفتن پوست پشت گردن و شانه ها است، نه گوش ها یا پهلوها.
  • پنس را با زاویه مناسب نزدیک کرده و پوست را به اندازه کافی (نه خیلی کم و نه خیلی زیاد) در فک ها بگیرید تا حیوان نتواند بچرخد.
  • بلافاصله پس از گرفتن، حیوان را به گونه ای حمایت کنید که وزن آن روی دست شما باشد و نه روی پوست کشیده شده گردن.
  • از فشار بیش از حد یا نگه داشتن طولانی مدت خودداری کنید.
• آموزش و مهارت (Training & Proficiency): این کار یک مهارت است. پرسنل جدید باید تحت نظارت و با استفاده از حیوانات آموزش دیده یا ابتدا روی مدل های فومی تمرین کنند تا تکنیک بدون استرس را بیاموزند.
• استریلیزاسیون و گندزدایی (Sterilization & Disinfection):
  • باید بین استفاده از حیوانات مختلف (به ویژه بین قفس های مختلف) گندزدایی شوند.
  • برای استفاده در جراحی یا رویه های استریل، باید کاملاً استریل (اتوکلاو) شوند.
  • پس از هر نوبت کار، باید از خون، مو یا آلودگی های دیگر پاک شوند.
• بازرسی منظم (Regular Inspection):
  • بررسی مکانیسم قفل برای اطمینان از عملکرد روان و مطمئن.
  • بررسی فک ها از نظر تیزی، خمیدگی یا آسیب که می تواند به حیوان صدمه بزند.
  • ابزارهای معیوب باید فوراً تعمیر یا تعویض شوند.
• ملاحظات رفاهی و جایگزین ها (Welfare Considerations & Alternatives):
  • استفاده از پنس نباید اولین انتخاب برای تمام تعاملات باشد. برای برخی رویه ها، مهار با دست (Manual Restraint) که توسط فرد آموزش دیده انجام شود، ممکن است استرس کمتری ایجاد کند.
  • برای رویه های طولانی یا دردناک، بیهوشی یا analgesia باید مد نظر قرار گیرد، نه صرف مهار فیزیکی.
  • حیوانات باید پس از مهار، دوره استراحت بدون مزاحمت داشته باشند.
• مدیریت در مواقع اضطراری (Emergency Situations): داشتن یک پنس در دسترس نزدیک تمام قفس بندها برای مداخله سریع در صورت درگیری بین حیوانات یا موقعیت های غیرمنتظره توصیه می شود.
• نگهداری (Storage): باید در جایگاهی تمیز و خشک، ترجیحاً آویزان یا در محفظه ای مخصوص نگهداری شوند تا از آسیب دیدن فک ها جلوگیری شود.

پنس نگهدارنده موش، زمانی که به درستی انتخاب و با مهارت استفاده شود، ابزاری ارزشمند برای تعامل ایمن و کم استرس با حیوان است. درک محدودیت های آن و تلفیق آن با سایر روش های مدیریت رفتار حیوان، رویکرد جامعی را برای رفاه حیوانات و کارایی آزمایشگاه شکل می دهد.