همستر طلایی سوری، که به نام همستر سوریانی نیز شناخته می شود، یک گونه مهم در تحقیقات زیست پزشکی و علوم پایه است. اگرچه در مقایسه با موش و رت کمتر استفاده می شود، اما ویژگی های فیزیولوژیک و آناتومیک منحصر به فرد آن، این حیوان را به مدلی ایده آل برای تحقیقات در حوزه های خاصی تبدیل کرده است.

ویژگی ها و مشخصات بیولوژیک منحصر به فرد همستر طلایی

• آناتومی و فیزیولوژی گوارش (Unique Digestive Anatomy & Physiology):
  • دارای کیسه های گونه ای (Cheek Pouches) بزرگ و قابل گسترش هستند که برای حمل غذا و مواد استفاده می شوند. این کیسه ها از نظر ایمونولوژیک یک سایت امتیاز (Immunologically privileged site) محسوب می شوند و رد پیوند بافت های خارجی در آن ها با تاخیر صورت می گیرد.
  • سیستم گوارشی نسبتاً ساده ای دارند که آن ها را برای مطالعات تغذیه، جذب و عفونت های گوارشی مناسب می سازد.
• سیستم تولیدمثل و چرخه فحلی (Reproductive System & Estrous Cycle):
  • چرخه فحلی (Estrous) کوتاه و بسیار منظمی (۴ روزه) دارند.
  • ماده ها رفتار پذیرش جنسی مشخصی را تنها در یک بازه زمانی کوتاه در طول چرخه نشان می دهند.
  • این ویژگی کنترل پذیری عالی برای مطالعات تولیدمثل، غدد درون ریز و رفتار جنسی فراهم می کند.
• حساسیت به هورمون ها (Hormone Sensitivity): به طور خاص به هورمون های استروئیدی مانند استروژن و آندروژن حساس هستند و پاسخ های قابل پیش بینی نشان می دهند.
• الگوی خواب-بیداری و رفتار (Sleep-Wake Pattern & Behavior): حیواناتی شب فعال (Nocturnal) و عمدتاً تک زی (Solitary) هستند. رفتارهای اجتماعی آن ها پیچیده نیست و در بزرگسالی باید به صورت انفرادی نگهداری شوند (به جز برای جفت گیری).
• فیزیولوژی تنفسی (Respiratory Physiology): ریه ها فاقد برونشیول تنفسی هستند، که آناتومی تنفسی آن ها را کمی ساده تر می کند.

کاربردهای اصلی و تخصصی همستر طلایی در تحقیقات

• تحقیقات قلب و عروق و بیماری های عروق کرونر (Cardiovascular Research & Coronary Artery Disease):
  • همستر طلایی مستعد ابتلا به آترواسکلروز رژیمی (Diet-Induced Atherosclerosis) است. پاسخ لیپیدی آن ها به رژیم های پرکلسترول شبیه به انسان است. کلیدواژه: "hamster atherosclerosis model".
  • برای مطالعه اسپاسم عروق کرونر نیز استفاده شده اند.
• مطالعات متابولیک و دیابت (Metabolic & Diabetes Studies):
  • پروفایل لیپوپروتئینی آن ها (با وجود LDL بالا) بیشتر شبیه انسان است تا موش یا رت.
  • مدل های چاقی و مقاومت به انسولین در این گونه ایجاد شده است.
• تحقیقات سرطان (Cancer Research):
  • خاصیت ایمونوپرایولیج کیسه های گونه ای آن ها را به مدلی کلاسیک برای کشت و مطالعه تومورهای انسانی به صورت زیرپوستی (Xenograft) تبدیل کرده است، اگرچه امروزه مدل های موش ایمونودفیشنسیت بیشتر استفاده می شوند.
  • مدل های سرطان پانکراس و مجاری صفراوی نیز در این گونه توسعه یافته اند.
مطالعات عفونت های ویروسی و باکتریایی (Viral & Bacterial Infection Studies):
• میزبان حساسی برای طیف وسیعی از پاتوژن ها هستند.
• کاربرد تاریخی و مهم در مطالعات ویروس آنفلوانزا.
• مدلی مناسب برای عفونت های هلیکوباکتر پیلوری (عامل زخم معده) و برخی بیماری های انگلی.
• کلیدواژه: "hamster model of influenza".
• تحقیقات غدد درون ریز و رفتار جنسی (Endocrine & Sexual Behavior Research): به دلیل چرخه فحلی منظم و پاسخ مشخص به هورمون ها.
• تحقیقات کرونوبیولوژی (ریتم شبانه روزی) (Chronobiology/Circadian Rhythm Research): به دلیل رفتار شب فعال مشخص، برای مطالعه ساعت زیستی و ریتم های هورمونی استفاده می شوند.

نکات حیاتی برای خرید، نگهداری و پژوهش همستر طلایی

• نگهداری انفرادی (Solitary Housing): این نکته بسیار حیاتی است. همسترهای سوری بالغ به شدت قلمروطلب و تهاجمی هستند و اگر با هم نگهداری شوند، به شدت می جنگند که منجر به جراحت شدید یا مرگ می شود. تنها برای مدت کوتاه جفت گیری باید کنار هم قرار گیرند.
• شرایط محیطی و قفس (Environmental Conditions & Caging):
  • نیاز به قفس های محکم با تهویه مناسب دارند. آن ها جوندگان قوی و ماهری در فرار هستند.
  • فراهم کردن بستر عمیق برای حفاری و تونل سازی (رفتار طبیعی) و چرخ دویدن بزرگ و محکم برای فعالیت بدنی ضروری است.
  • دمای ایده آل: ۲۰-۲۴ درجه سانتی گراد. به استرس گرمایی بسیار حساس هستند.
• تغذیه (Diet): جیره استاندارد جوندگان برای آن ها مناسب است. رژیم های خاص برای القای آترواسکلروز (پرکلسترول و پرچرب) نیز موجود است. دسترسی دائمی به آب تازه ضروری است.
• مدیریت و مهار (Handling & Restraint): می توانند گاز بگیرند. برای مهار ایمن، می توان از فنجان کردن دو دست به دور بدن آن ها یا استفاده از یک حوله کوچک استفاده کرد. هرگز از دم آن ها را بلند نکنید.
• ملاحظات بیهوشی (Anesthetic Considerations): به برخی از عوامل بیهوشی متداول (مانند کتامین) ممکن است پاسخ متفاوتی دهند و دوره ریکاوری می تواند طولانی باشد. مشاوره با دامپزشک آزمایشگاه توصیه می شود.
• نظارت بر سلامت (Health Monitoring): مستعد ابتلا به "دم مرطوب" (Wet Tail) هستند که یک بیماری باکتریایی کشنده روده ای است و اغلب با استرس مرتبط است. نظارت بر علائم بی حالی، اسهال و از دست دادن اشتها ضروری است.
• طول عمر (Lifespan): عمر کوتاهی دارند (حدود ۱.۵ تا ۲ سال)، بنابراین مطالعات طولانی مدت باید با این محدودیت برنامه ریزی شوند.
• تهیه حیوان (Sourcing): حتماً از تأمین کنندگان معتبر دارای کلنی های SPF (عاری از پاتوژن های خاص) خریداری کنید، زیرا بیماری های اندمیک می توانند نتایج تحقیقات را مخدوش کنند.

همستر طلایی سوری با ویژگی های منحصر به فرد خود، مکملی ارزشمند برای زرادخانه مدل های حیوانی است. موفقیت در کار با این حیوان مستلزم احترام به طبیعت انفرادی و شب فعال آن، و طراحی دقیق شرایط نگهداری و پروتکل های آزمایشی مطابق با فیزیولوژی خاص آن است.