رت‌های نژاد Sprague-Dawley یکی از پرطرفدارترین و پُرکاربردترین مدل‌های حیوانی در پژوهش‌های علوم پایه، سم‌شناسی، فارماکولوژی و علوم اعصاب محسوب می‌شوند. این نژاد به دلیل اندازه بزرگ‌تر نسبت به موش، طبیعت آرام، میزان باروری بالا و رشد سریع، به ویژه در مطالعات طولانی‌مدت و نیازمند حجم نمونه بیشتر (مانند خون‌گیری مکرر) انتخابی ایده‌آل است.

ویژگی‌ها و مشخصات فنی کلیدی نژاد رت موش صحرایی Sprague-Dawley:

• ظاهر: معمولاً آلبینو (سفید با چشم‌های قرمز) هستند. بدنی درازتر و سر پهن‌تری نسبت به موش دارند. نرهای بالغ به طور قابل توجهی بزرگ‌تر از ماده‌ها هستند.
• خلق و خو (Temperament): به طور کلی بسیار آرام، غیرتهاجمی و دست‌آموزشدنی هستند. این ویژگی مدیریت، دوزدهی و خون‌گیری از آن‌ها را نسبت به بسیاری نژادهای دیگر آسان‌تر می‌کند.
• رشد و تولیدمثل (Growth & Reproduction): نرخ رشد سریعی دارند و ماده‌ها باروری بسیار بالایی از خود نشان می‌دهند که آن‌ها را برای مطالعات تولیدمثل، تکامل جنینی و مطالعات روی فرزندان (مطالعات بین‌نسلی) مناسب می‌سازد.
• پاسخ هورمونی (Endocrine Profile): دارای چرخه فحلی (Estrous cycle) منظمی هستند، که آن‌ها را به مدل استانداردی برای تحقیقات غدد درون‌ریز، باروری و سم‌شناسی تولیدمثل تبدیل کرده است.
• حساسیت به مواد (Susceptibility): به طور کلی حساسیت شناخته‌شده خاصی نسبت به عوامل سرطان‌زا یا داروها ندارند و پاسخ‌های «متوسط» و قابل پیش‌بینی نشان می‌دهند، که همین موضوع آن‌ها را به یک مدل عمومی عالی تبدیل می‌کند.

کاربردهای اصلی و تخصصی رت موش صحرایی در تحقیقات (Keywords Researchers Use):

• سم‌شناسی و مطالعات دوز-پاسخ (Toxicology & Dose-Response Studies): ستون فقرات تحقیقات سم‭‌شناسی. به دلیل اندازه بزرگتر، امکان برداشت نمونه‌های خون و بافت کافی برای آنالیزهای بیوشیمیایی دقیق فراهم است. کلیدواژه: "Sprague-Dawley toxicology model", "subchronic toxicity testing".
• فارماکولوژی و آزمایش دارو (Pharmacology & Drug Testing): به طور گسترده برای بررسی فارماکوکینتیک (جذب، توزیع، متابولیسم، دفع) و فارماکودینامیک داروهای جدید استفاده می‌شوند. کلیدواژه: "pharmacokinetics study rat model".
• علوم اعصاب و مطالعات رفتاری (Neuroscience & Behavioral Studies): در تست‌های یادگیری و حافظه (مانند ماز آبی موریس)، مطالعات افسردگی، اضطراب و تحقیقات سکته مغزی کاربرد فراوانی دارند. کلیدواژه: "Morris water maze rat", "stroke model rat".
• تحقیقات غدد درون‌ریز و متابولیک (Endocrine & Metabolic Research): مدل رایج برای مطالعه چاقی، دیابت نوع ۲، سندرم متابولیک و تحقیقات مرتبط با هورمون‌های استروئیدی. کلیدواژه: "diet-induced obesity rat model", "metabolic syndrome rat".
• جراحی و مدل‌های بیماری (Surgical & Disease Models): به دلیل اندازه بزرگتر، برای اعمال جراحی پیچیده، کاشت کانولا، ایجاد مدل‌های ایسکمی-ریپرفیوژن و تحقیقات قلبی-عروقی ایده‌آل هستند. کلیدواژه: "surgical rat model", "myocardial infarction rat".

نکات ضروری برای خرید و طراحی مطالعه رت موش صحرایی:

• سن و وزن حیوان: در این نژاد، سن و وزن همبستگی نزدیکی دارند. ذکر دقیق وزن مورد نظر (مثلاً ۲۵۰-۳۰۰ گرم برای جوانان بالغ) اغلب دقیق‌تر از ذکر سن تنها است. برای مطالعات طولانی‌مدت باید رشد سریع آن‌ها در محاسبات لحاظ شود.
• وضعیت سلامت (Health Status): خرید از کلنی‌های SPF (عاری از پاتوژن‌های خاص) به ویژه برای مطالعات طولانی‌مدت یا تحقیقات ایمونولوژی حیاتی است. پاتوژن‌های شایع مانند Mycoplasma pulmonis می‌توانند نتایج را به شدت مخدوش کنند.
• کنترل شرایط محیطی: رت‌ها به سر و صدا، بوهای جدید و تغییرات ناگهانی دما حساس هستند. ثبات شرایط حیوانخانه برای کاهش استرس و تغییرات فیزیولوژیک ناخواسته ضروری است.
• انتخاب جنسیت: انتخاب نر یا ماده بستگی کامل به طرح تحقیق دارد. برای حذف اثرات چرخه هورمونی در برخی مطالعات از نرها استفاده می‌شود، در حالی که برای مطالعات تولیدمثلی یا بررسی تفاوت‌های جنسیتی، ماده‌ها یا هر دو جنس مورد نیازند.
• منبع تأمین یکنواخت: توصیه می‌شود تمام حیوانات یک مطالعه از یک منبع و حتی الامکان از یک هم‌خانواده تهیه شوند تا تنوع ژنتیکی به حداقل برسد.

در نتیجه، نژاد Sprague-Dawley به عنوان یک «اسب کاری» قابل اعتماد و همه‌کاره در تحقیقات با حیوانات آزمایشگاهی شناخته می‌شود. طراحی دقیق پروتکل با در نظر گرفتن ویژگی‌های رشد سریع و فیزیولوژی خاص آن، کلید دستیابی به داده‌های معتبر و قابل انتشار است.